124 sayfa 1.16 mb

Giriş: Eserin Önemi ve Teması

Samuel Beckett’in Godot’yu Beklerken (En attendant Godot), 20. yüzyılın en çarpıcı tiyatro eserlerinden biridir ve “Absürt Tiyatro” akımının başyapıtı kabul edilir. İlk kez 1953’te sahnelenen bu iki perdelik oyun, anlam arayışının, varoluşsal boşluğun ve zamanın anlamsız döngüsünün edebiyat diliyle ifadesidir.

Oyun, özünde hiçbir yere gitmeyen iki karakterin – Vladimir ve Estragon’un – "Godot" adında biriyle buluşmak için boş bir kırsalda günlerini geçirmesini konu alır. Ancak Godot bir türlü gelmez. Bu "bekleyiş", aslında insanlığın kurtuluşu, anlamı veya Tanrı'yı bekleyişinin alegorisi olarak yorumlanır.

Ana Karakterler

1. Vladimir (Didi): Akılcı, düşünmeye eğilimli, felsefi yönü ağır basan karakterdir. Sürekli anlam arayışı içindedir.
2. Estragon (Gogo): Daha duygusal, anlık yaşayan, unutkan ve bedensel ihtiyaçlara odaklı biridir.
3. Pozzo: İlk perdede efendi gibi davranan, şatafatlı ama zalim bir tiptir.
4. Lucky: Pozzo’nun kölesidir; suskunluğu ve baskı altında ezilmişliğiyle dikkat çeker.
5. Godot: Hiç sahneye çıkmaz. Kim olduğu belirsizdir ama büyük umutların bağlandığı, gelecekte beklenen bir figürdür.
6. Çocuk: Godot’nun geleceğine dair haberler verir. Her seferinde “bugün gelmeyecek, ama yarın kesin gelir” der.

1. Perde Özeti

Oyun, Vladimir ve Estragon’un boş bir kırsalda bir ağacın yanında konuşmalarıyla başlar. İkisinin de fiziksel ve zihinsel hâlleri yıpranmıştır. Zamanın geçişiyle ilgili algıları bozulmuştur. Aralarında geçen konuşmalar sürekli tekrar eder ve sonuçsuz kalır.

Bu sırada Godot'yu beklediklerini öğreniriz. Neden beklediklerini bilmeseler de, onun geleceğine dair umutları vardır. Godot’nun gelip gelmeyeceğinden emin değillerdir; ama gitmeyi de düşünmezler, çünkü “ya gelirse?”

Sonra Pozzo ve kölesi Lucky sahneye gelir. Pozzo, Lucky’yi bir ip ile bağlamıştır ve ona sürekli emir verir. Lucky tamamen köleleşmiştir; ancak onun da bir geçmişi ve düşünsel yönü olduğu, uzun ve karmaşık bir monologla anlaşılır. Bu konuşma, bilincin parçalanmasını ve dilin çözülüşünü simgeler.

Perdenin sonunda bir çocuk gelir ve Godot’nun bugün gelemeyeceğini ama yarın mutlaka geleceğini söyler. Vladimir ve Estragon yine de kalmaya karar verir.

2. Perde Özeti

İkinci perde, birinciye çok benzer şekilde başlar. Aynı mekândayız, aynı bekleyiş sürmektedir. Ancak ağacın dallarında birkaç yaprak belirmiştir – bu, zamanın geçtiğini ya da belki umut kırıntılarını simgeler.

Pozzo ve Lucky tekrar gelir, fakat bu kez Pozzo kör, Lucky ise dilsiz olmuştur. Artık güç dengesi değişmiştir, ama iletişimsizlik hâlâ devam eder. Herkes bir şeyler söylemek ister ama hiçbir şey tam anlamıyla iletilemez.

Vladimir, bu döngüden çıkmak ve Godot’nun kim olduğunu sorgulamak ister. Estragon ise gitmek ister, ama gitmezler. Yine çocuk gelir ve yine aynı şeyi söyler: “Godot bugün gelmeyecek, ama yarın kesin gelir.”

Oyun, Vladimir’in son repliğiyle biter:

“Gidelim mi?”

Estragon: “Hadi.”

(Ama yerlerinden kıpırdamazlar.)

Temalar ve Semboller

1. Bekleyişin Anlamsızlığı ve Zamanın Döngüsü

Godot’nun gelmemesi, sonsuz erteleniş, insanın anlam arayışındaki çıkmazını gösterir. Beklemek, artık bir amaç halini almıştır. Zaman doğrusal değildir; olaylar tekrar eder, diyaloglar yinelemelidir.

2. Tanrı ve Kurtuluş Üzerine Alegori

Godot ismi, "God" (Tanrı) kelimesine çağrışım yapar. Kimine göre Tanrı’yı, kimine göre umut ya da ölümü simgeler. Gelmemesi ise ilahi bir sessizliği ya da kurtuluşun gecikmesini anlatır.

3. İletişim Çöküşü

Karakterler birbirini anlamaz, diyaloglar kopuktur, monologlar boştur. Dilin iletişim aracı olmaktan çıktığı, anlam üretmekte zorlandığı bir dünya sunulur.

4. İkilik ve Bağımlılık

Didi ile Gogo, Pozzo ile Lucky gibi çiftler, bağımlı ama dengesiz ilişkiler içindedir. Bu ilişkilerde biri baskın, diğeri edilgendir. Zamanla roller değişse bile bağlılık devam eder.

Eserin Anlamı ve Absürd Tiyatro Yaklaşımı

Beckett’in bu eseri, “absürt tiyatro”nun tipik özelliklerini taşır:

1. Anlamsızlık: Oyun boyunca hiçbir şey olmaz, ama izleyici her an bir şey olacakmış hissiyle bekler.
2. Tekrar: Diyaloglar, hareketler ve olaylar sürekli yinelenir.
3. Karakter derinliği yoktur: Çünkü temsil ettikleri bireyden çok insanlığın ortak hâlini yansıtırlar.
4. Mekan ve zaman belirsizdir: Çünkü bunlar önemini yitirmiştir.

Beckett, bireyin modern dünyadaki yalnızlığına, boşluğuna, iletişimsizliğine ve anlamsızlıkla yüzleşmesine dikkat çeker.

Sonuç: İnsanlık Üzerine Bir Aynalama

“Godot’yu Beklerken”, aslında hepimizin hikâyesidir: Bir şeylerin değişmesini bekleriz ama bir türlü harekete geçmeyiz. Umudumuzu yitirmeyiz, çünkü "belki yarın olur." Ancak o yarın hiçbir zaman gelmez. Bu döngü, bireyin varoluş sancılarını ve evrensel yalnızlığını gözler önüne serer.