210 sayfa 9.43 mb

Can Dündar’ın Sarı Zeybek adlı kitabı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatının son 300 gününü anlatan bir biyografik eserdir. Atatürk’ün hastalığının teşhisi, tedavi süreci, bu süreçte devlet yönetimiyle ilgili kararları, duygusal ve insani yönleri detaylı bir şekilde ele alınır. Kitap, 1998 yılında aynı isimle yayımlanan belgeselin metninden yola çıkılarak hazırlanmıştır.

Kitabın Konusu

Sarı Zeybek, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1937 sonlarından başlayarak 10 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’nda vefatına kadar geçen süreci ele alır. Bu süreçte Atatürk’ün sağlığı hızla bozulurken, bir yandan da devlet işleriyle ilgilenmeye devam etmesi, özellikle Hatay meselesine yoğunlaşması anlatılır. Kitap, Atatürk’ün kişisel hayatı, hastalığına karşı gösterdiği direniş, çevresindekilerle ilişkileri ve son günleriyle ilgili çarpıcı bilgiler sunar.

Kitabın Bölümleri ve Önemli Noktalar

1. Atatürk’ün Son Günlerine Giriş

Kitap, Atatürk’ün son dönemine girerken ülke içindeki ve dışındaki siyasi durumdan bahseder. 1937 yılında sağlık problemleri belirginleşmeye başlasa da Atatürk çalışmalarına ara vermez. En büyük hedeflerinden biri Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıdır ve bu konuda yoğun çaba sarf eder.

2. Hastalığın İlk Belirtileri ve Teşhis Süreci

Atatürk’ün sağlığı 1937’den itibaren bozulmaya başlar. Özellikle aşırı yorgunluk, iştahsızlık ve kilo kaybı dikkat çeker. Ancak Atatürk, hastalığına pek önem vermez ve hayatına aynı yoğunlukta devam eder.

1938 başlarında şiddetli karın ağrıları nedeniyle doktorlar siroz teşhisi koyar. O dönemde modern tıbbın siroz hastalığına yönelik yeterli tedavi yöntemleri bulunmamaktadır.

3. Yurtiçi Seyahatleri ve Hatay Meselesi

Atatürk, hastalığına rağmen Hatay’ın Türkiye topraklarına katılması için büyük çaba harcar. 1938 yılında Adana ve Mersin’e giderek bölge halkıyla bir araya gelir. Ancak burada rahatsızlığı daha da artar ve doktorlar dinlenmesi gerektiğini belirtir.

4. İstanbul’a Dönüş ve Dolmabahçe Günleri

Atatürk, sağlık durumu ağırlaşınca İstanbul’a dönerek Dolmabahçe Sarayı’na yerleşir. Sarayda doktorlar sürekli olarak onun durumunu takip eder. Fakat hastalık ilerlemiştir ve vücudundaki sıvı birikmesi nedeniyle sık sık tıbbi müdahale yapılması gerekir.

Atatürk, hastalığı nedeniyle artık dış dünyayla olan bağlarını yavaş yavaş koparmaya başlar. Ancak yine de ülke yönetimiyle ilgilenmeye devam eder. Özellikle Cumhuriyet’in geleceği konusunda endişeleri vardır.

5. Son Günler ve Vefat

Ekim 1938 itibarıyla Atatürk’ün bilinci giderek daha fazla kapanmaya başlar. Zaman zaman kendine gelse de genel durumu kritikleşir. Doktorlar, onun yaşama şansının azaldığını belirtir.

10 Kasım 1938 sabahı, saat 09.05’te Atatürk hayata gözlerini yumar. O sırada yanında en yakın arkadaşları ve doktorları bulunur.

Kitabın Temaları ve Anlatımı

1. Atatürk’ün İnsani Yönü: Kitap, Atatürk’ü sadece bir lider olarak değil, duygusal, hüzünlü ve bazen yalnız bir insan olarak da ele alır. Onun çevresindekilere duyduğu sevgi, hastalığına rağmen devlet işleriyle ilgilenme isteği ve hayata olan bağlılığı kitap boyunca işlenir.
2. Milli Mücadele Ruhu: Atatürk, son günlerine kadar ülkesinin bağımsızlığı ve bütünlüğü için çalışmaya devam etmiştir. Hatay meselesi onun son zaferlerinden biri olarak kabul edilir.
3. Tarihi Belgeler ve Tanıklıklar: Kitap, Atatürk’ün çevresindeki kişilerin tanıklıkları, doktor raporları ve dönemin resmi belgeleriyle desteklenmiştir. Bu yönüyle de bir belgesel niteliğindedir.

Sonuç ve Değerlendirme

Sarı Zeybek, Mustafa Kemal Atatürk’ün son günlerini anlatan, duygu yüklü ve etkileyici bir biyografik eserdir. Can Dündar, akıcı dili ve belgesel tarzı anlatımıyla okuyucuya Atatürk’ün son dönemindeki mücadelesini ve insani yönlerini aktarmaktadır. Kitap, tarih meraklıları ve Atatürk’ün yaşamına ilgi duyan herkes için önemli bir kaynaktır.